५४ अर्बको लागतमा बन्ने नेपालकै पहिलो ‘वन्यजन्तुमैत्री’ फ्लाईओभर

४ वैशाख, हेटौडा । नेपालको लाइफलाइन मानिने पूर्व–पश्चिम राजमार्गको सबैभन्दा व्यस्त खण्ड पथलैया–हेटौँडा–नारायणघाट (१०० कि.मी.) सडक विस्तारको प्रक्रिया निर्णायक चरणमा पुगेको छ। एसियाली विकास बैंक (एडीबी) को करिब ५४ अर्ब २९ करोड रुपैयाँको लगानीमा यो खण्ड अब अत्याधुनिक चार लेनमा विस्तार हुने भएको छ।

यस आयोजनामा नेपालको निर्माण इतिहासमै पहिलोपटक ‘क्वालिटी एण्ड कस्ट बेस्ड सेलेक्सन पद्धति अपनाइने भएको छ। आयोजना निर्देशनालय ९एडीबी० का प्रमुख चुडाराज ढकालका अनुसार अब सबैभन्दा कम रकम कबोल गर्ने ले मात्र ठेक्का पाउने छैनन्। ठेकेदारको कार्यक्षमता, प्रविधि र नवप्रवर्तनलाई ८० प्रतिशत र कबोल गरेको रकमलाई २० प्रतिशत भार दिएर मूल्यांकन गरिनेछ।

हामीले धूलो व्यवस्थापन, ट्राफिक सुरक्षा र कामको गुणस्तरलाई प्राथमिकता दिएका छौँ, ढकालले भन्नुभयो, गुणस्तरीय काम गर्ने प्रस्ताव गर्ने ठेकेदारले केही बढी रकम मागे पनि ठेक्का पाउने सुनिश्चितता यस पद्धतिले गर्छ। आगामी एक महिनाभित्र अन्तर्राष्ट्रिय बोलपत्र (ग्लोबल टेन्डर) आह्वान गर्ने तयारी छ।

नेपालकै पहिलो वन्यजन्तुमैत्री फ्लाईओभर

वातावरणीय दृष्टिले यो आयोजना ुऐतिहासिकु हुने देखिएको छ। पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज र बरन्डाभार जैविक मार्ग क्षेत्रमा वन्यजन्तुको सुरक्षाका लागि करिब ४ किलोमिटर लामो ‘भायाडक्ट’ (आकाशे पुल जस्तो सडक) निर्माण गरिनेछ। जसमा २ किलोमिटर लामो फ्लाईओभरका लागि एडीबीले मात्र ३ अर्ब रुपैयाँ अनुदान दिनेछ। वन्यजन्तुका लागि २१ वटा क्रसिङ र बाँदर प्रजातिका लागि २४ वटा क्यानोपी ब्रिज समेत बनाइनेछ, जसले सडक दुर्घटनामा हुने वन्यजन्तुको मृत्युलाई शून्यमा झार्ने लक्ष्य राखेको छ।

आयोजनाको कुल लागत ५४ अर्ब २९ करोड ३६ लाख रुपैयाँ अनुमान गरिएको छ। यसमा एडीबीले ३०५ मिलियन डलर उपलब्ध गराउनेछ, जसमा २८५ मिलियन डलर अत्यन्तै सस्तो ब्याजदरको ऋण र २० मिलियन डलर अनुदान रहनेछ। ऋणको ब्याजदर सुरुको ८ वर्षसम्म वार्षिक १ प्रतिशत र त्यसपछि १.५ प्रतिशत मात्र हुनेछ।

सडक विस्तारका क्रममा २३ हजार ३२६ वटा रुख काट्नुपर्ने देखिएको छ, जसको शोधभर्नाका लागि १स्१० को अनुपातमा वृक्षरोपण गर्न २२ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ। यस्तै, हेटौंडा बजार क्षेत्र बाहेक ४०३ वटा निजी संरचना प्रभावित हुनेछन्। हेटौंडा बजारको हकमा स्थानीयको माग र प्राविधिक सुझावलाई समेटेर ‘बाइपास’ वा मौजुदा चौडाइ उपयोग गर्ने विषयमा मध्यमार्गी बाटो खोजिने निर्देशनालयले जनाएको छ।

यो आयोजना सम्पन्न भएपछि पथलैयादेखि नारायणघाटसम्मको यात्रा समय करिब १ घण्टाले घट्नेछ। यसले सवारी सञ्चालन खर्च र इन्धन खपतमा वार्षिक अर्बौँ रुपैयाँ बचत गर्नुका साथै क्षेत्रीय व्यापारमा ठूलो टेवा पुर्‍याउनेछ। सन् २०२६ बाट निर्माण थालेर ३ वर्षभित्र (२०२९ सम्म) काम सम्पन्न गर्ने गरी सडक विभागले तयारीलाई तीव्रता दिएको छ।