इरान आसपास अमेरिकी सैन्य उपस्थिति बढ्दै, होर्मुजमा तेल ट्यांकरमा आगलागी

काठमाडौं । अमेरिकाले इरान आसपासको क्षेत्रमा आफ्नो सैन्य उपस्थिति थप विस्तार गर्ने तयारी गरेको छ। अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार इरान नजिक तीनवटा विमानवाहक युद्धपोत तथा दुईवटा समुद्री सैनिक समूह तैनाथ गर्ने तयारी भइरहेको छ।

अमेरिकी सैन्य गतिविधि विस्तारको तयारी भइरहेका बेला रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण होर्मुज जलडमरु हुँदै गइरहेको एउटा विशाल तेल ट्यांकरमा अज्ञात वस्तु प्रहार भएपछि आगलागी भएको खबर सार्वजनिक भएको छ। घटनामा कसले र कुन प्रकारको वस्तुले प्रहार गरेको हो भन्नेबारे तत्काल स्पष्ट जानकारी सार्वजनिक भएको छैन।

तीन विमानवाहक युद्धपोत तैनाथ गर्ने तयारी

अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार इरान आसपासको क्षेत्रमा अमेरिकी नौसेनाको उपस्थिति बढाउने क्रममा तीनवटा विमानवाहक युद्धपोतसहितका सैन्य समूह परिचालन गर्ने तयारी भइरहेको छ।

अमेरिकी नौसेनाको रुजवेल्ट युद्धपोत समूह तथा करिब २ हजार अमेरिकी समुद्री सैनिक सम्मिलित मकिन आइल्यान्ड समूह स्यान डिएगोबाट प्रस्थान गरिसकेको जनाइएको छ।

यी सैन्य समूहहरूको परिचालनसँगै मध्यपूर्व क्षेत्रमा अमेरिकी सैन्य उपस्थिति उल्लेखनीय रूपमा बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ। उपलब्ध विवरणअनुसार उक्त सैन्य तैनाथी नोभेम्बरसम्म पूर्ण रूपमा विस्तार हुने बताइएको छ।

अमेरिकी पक्षबाट यस्तो सैन्य परिचालनको उद्देश्य र यसको प्रत्यक्ष लक्ष्यबारे विस्तृत आधिकारिक विवरण भने सार्वजनिक रूपमा स्पष्ट भइसकेको छैन।

होर्मुज जलडमरुमा तेल ट्यांकरमा आगलागी

यसैबीच, विश्वको महत्वपूर्ण तेल आपूर्ति मार्गमध्ये एक मानिने होर्मुज जलडमरु हुँदै गइरहेको एउटा विशाल तेल ट्यांकरमा अज्ञात वस्तु प्रहार भएको र त्यसपछि आगलागी भएको बेलायतको समुद्री व्यापार सञ्चालनसम्बन्धी निकायले जनाएको छ।

घटनाबारे प्रारम्भिक विवरणअनुसार ट्यांकरमा ठूलो मात्रामा कच्चा तेल बोक्ने क्षमता रहेको थियो। उक्त जहाजले करिब २५ लाख ब्यारेलसम्म तेल बोक्न सक्ने क्षमता राख्ने बताइएको छ।

आगलागीपछि जहाजमा भएको क्षति, चालक दलको अवस्थालगायत विषयमा थप विवरण आउन बाँकी रहेको छ। घटनामा प्रयोग भएको वस्तु वा आक्रमणको स्रोत तत्काल पहिचान हुन नसकेको जनाइएको छ।

किन महत्वपूर्ण छ होर्मुज जलडमरु?

होर्मुज जलडमरु मध्यपूर्वबाट विश्व बजारतर्फ तेल तथा अन्य ऊर्जा सामग्री आपूर्ति हुने अत्यन्त महत्वपूर्ण समुद्री मार्ग हो। फारसको खाडी र ओमानको खाडीलाई जोड्ने यो जलमार्गबाट दैनिक ठूलो परिमाणमा तेल तथा पेट्रोलियम पदार्थको ढुवानी हुने गर्छ।

त्यसैले यस क्षेत्रमा हुने कुनै पनि ठूलो सुरक्षा घटना वा समुद्री मार्गमा अवरोध उत्पन्न हुँदा विश्वव्यापी ऊर्जा बजारमा समेत प्रभाव पर्न सक्ने चिन्ता रहने गर्छ।

विशेषगरी इरान र अमेरिकाबीच तनाव बढिरहेको अवस्थामा होर्मुज जलडमरुमा हुने कुनै पनि सुरक्षा घटनालाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले नजिकबाट नियाल्ने गरेको छ।

क्षेत्रीय तनाव थप बढ्ने संकेत

एकातर्फ अमेरिकाले इरान आसपास आफ्नो नौसैनिक तथा समुद्री सैनिक उपस्थिति बढाउने तयारी गर्नु र अर्कोतर्फ होर्मुज जलडमरुमा तेल ट्यांकरमा आगलागी हुनुका कारण खाडी क्षेत्रमा सुरक्षा चिन्ता बढेको छ।

यद्यपि, यी दुई घटनाबीच प्रत्यक्ष सम्बन्ध रहेको पुष्टि भएको छैन। तेल ट्यांकरमा प्रहार गर्ने व्यक्ति वा समूहको पहिचानसमेत तत्काल सार्वजनिक नभएकाले घटनाको वास्तविक कारणबारे निष्कर्ष निकाल्न अझै थप अनुसन्धान र आधिकारिक विवरण आवश्यक देखिन्छ।

इरान आसपास अमेरिकी सैन्य गतिविधि र होर्मुज जलडमरुमा भएको समुद्री घटनालाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले नजिकबाट नियालिरहेको छ। आगामी दिनमा अमेरिकी सैन्य तैनाथी, समुद्री सुरक्षा अवस्था र तेल ढुवानी मार्गमा पर्ने प्रभावबारे थप विवरण सार्वजनिक हुने अपेक्षा गरिएको छ।