सास फेर्नै कठिन काठमाडौँ: विश्वकै प्रदूषित सहरको सूचीमा दोस्रो स्थानमा

१० बैशाख, काठमाडौं । हिउँदे सुक्खायाम लम्बिँदै जाँदा राजधानी काठमाडौँको आकाश फेरि एकपटक बाक्लो तुवाँलोले ढपक्कै ढाकेको छ, जसले यहाँको जनजीवनलाई ‘अति अस्वस्थकर’ अवस्थामा पुर्‍याएको छ ।

वातावरण विभाग र अन्तर्राष्ट्रिय प्रदूषण मापन केन्द्र आईक्यू एयरका अनुसार बिहीबार बिहान काठमाडौँको वायु गुणस्तर सूचकांक (एक्यूआई) २३१ अंकसम्म पुगेको छ, जसले काठमाडौँलाई विश्वकै प्रदूषित सहरहरूको सूचीमा दोस्रो स्थानमा उभ्याएको छ । हाल पाकिस्तानको लाहोरपछि काठमाडौँ सबैभन्दा बढी प्रदूषित सहरका रूपमा देखिएको छ, जहाँको हावामा श्वास फेर्नु स्वास्थ्यका दृष्टिकोणले निकै जोखिमपूर्ण मानिएको छ ।

विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ) को मापदण्डलाई आधार मान्ने हो भने २०१ देखि ३०० सम्मको एक्यूआई हुनु भनेको मानव स्वास्थ्यका लागि ‘अति अस्वस्थकर’ अवस्था हो । काठमाडौँका रत्नपार्क र शंखपार्कसहित भक्तपुर, दाङको देउखुरी र सुर्खेतमा पनि वायुको स्तर निकै नाजुक देखिएको छ। देशभरि नै वन डढेलोका घटना बढ्नु र लामो समयसम्म वर्षा नहुनुले प्रदूषणको मात्रा झनै बढाएको वातावरणविद्हरूको विश्लेषण छ ।

वायु प्रदूषणको यो भयावह अवस्थाले विशेषगरी बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक, गर्भवती महिला र श्वासप्रश्वासका दीर्घरोगीहरूलाई उच्च जोखिममा पारेको छ । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले प्रदूषणका कारण मुटु, फोक्सो, मिर्गौला र आँखामा गम्भीर समस्या देखिन सक्ने भन्दै उच्च सतर्कता अपनाउन सर्वसाधारणमा आग्रह गरेको छ ।

विशेषगरी बिहान र बेलुकाको समयमा हावाको चाप जमिननजिक हुने हुँदा बाहिर हिँडडुल नगर्न र निस्कनै परे गुणस्तरीय मास्कको अनिवार्य प्रयोग गर्न मन्त्रालयले सुझाएको छ । यस्तो अवस्थाले जनस्वास्थ्यमा दीर्घकालीन असर पार्ने भन्दै विज्ञहरूले प्रदूषण नियन्त्रणका लागि ठोस कदम चाल्न सरकारको ध्यानाकर्षण समेत गराएका छन् ।