इजिप्टको रामसेस द्वितीयको मन्दिरमा सूर्यको दुर्लभ दृश्य, हेर्न सयौँ पर्यटकको भीड

बिरगंज, पर्सा, ६ कार्तिक 

काठमान्डौ | एजेन्सी । इजिप्टको दक्षिणी क्षेत्रमा रहेको करिब तीन हजार वर्ष पुरानो रामसेस द्वितीयको महान् मन्दिरमा सूर्यको सुनौलो किरण प्रवेश गरी भित्री कक्षमा रहेका मूर्तिहरूलाई उज्यालो पार्ने दुर्लभ खगोलीय दृश्य हेर्न सयौँ पर्यटक तथा स्थानीयवासी भेला भएका छन्। वर्षमा दुई पटक मात्र देखिने यो दृश्य अवलोकन गर्न बिहीबार बिहानैदेखि मन्दिर परिसरमा भीड लागेको थियो।

प्राचीन इजिप्टको वास्तुकला र खगोलीय ज्ञानको अद्भुत उदाहरण मानिने उक्त मन्दिरमा हरेक वर्ष अक्टोबर २२ र फेब्रुअरी २२ मा सूर्यको किरण प्रवेश गर्छ। यी मितिहरूलाई प्राचीन इजिप्टका राजा रामसेस द्वितीयको जन्मदिन र सिंहासन आरोहणसँग सम्बन्धित मानिन्छ।

सूर्योदयसँगै मन्दिरको भित्री भागमा प्रवेश गर्ने सूर्यको किरण करिब २० मिनेटसम्म कायम रहने बताइएको छ। मन्दिरको विशेष वास्तु संरचना र सूर्यको अवस्थासँग गरिएको पङ्क्तिबद्धताका कारण यो दृश्य सम्भव भएको हो।

सूर्योदय हेर्न बिहानैदेखि पर्यटकको भीड

दुर्लभ दृश्य अवलोकन गर्न पर्यटकहरू बिहानैदेखि लामबद्ध भएका थिए। कतिपयले रातभर मन्दिरबाहिरै बसेर सूर्योदयको प्रतीक्षा गरेका थिए। सूर्यको किरणले विशाल मूर्तिहरू उज्यालो पारेको क्षणलाई कैद गर्न पर्यटकहरू मोबाइल फोन र क्यामेरासहित तयार देखिन्थे।

मन्दिर परिसरमा विशाल मूर्तिहरूको अगाडि भेला भएका पर्यटकहरू तुलनात्मक रूपमा निकै साना देखिन्थे। नाइल नदीतर्फ फर्किएको यस मन्दिरको भव्य संरचनाले आगन्तुकहरूलाई आकर्षित गरेको थियो।

इटालीका पर्यटकका लागि स्थानीय पथप्रदर्शकका रूपमा काम गर्ने हिशाम खेलाले यस दिनलाई विशेष उत्सव र ऐतिहासिक महत्त्व बोकेको अवसरका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

उत्सवका क्रममा परम्परागत पोसाकमा सजिएका कलाकारहरूले पनि सांस्कृतिक प्रस्तुति दिएका थिए। घण्टी, तबलाको ताल र प्राचीन इजिप्टमा प्रचलित बिगुलजस्तो बाजा ‘मिजमार’ को धुनमा प्रस्तुत गरिएको नृत्यले मन्दिर परिसरको वातावरणलाई थप उत्साहपूर्ण बनाएको थियो।

६० मिटर भित्रसम्म पुग्छ सूर्यको किरण

मन्दिरको भित्री कक्षमा रामसेस द्वितीयसँगै प्राचीन इजिप्टका देवता अमुन–रा र रा–होरख्तीका मूर्तिहरू रहेका छन्। सामान्य अवस्थामा अँध्यारो रहने यस कक्षमा सूर्यको किरण करिब ६० मिटर भित्रसम्म पुगेर मूर्तिहरूलाई उज्यालो पार्छ।

नेसनल रिसर्च इन्स्टिच्युट अफ एस्ट्रोनोमी एन्ड जियोफिजिक्सका अनुसार मन्दिरको वास्तु संरचना र सूर्यको अवस्थाबीचको विशेष सम्बन्धले यो दुर्लभ दृश्य सम्भव बनाएको हो।

अमेरिकाको एटलान्टाबाट इजिप्ट पुगेकी पर्यटक जेनिस साउदीले मन्दिरका विशाल मूर्ति र तिनको संरक्षणबाट आफू प्रभावित भएको बताएकी छन्। उनले मन्दिरका भित्तामा कुँदिएका आकृति, चित्रलिपि र रङहरूको सुन्दरताले आफूलाई विशेष रूपमा आकर्षित गरेको उल्लेख गरिन्।

बाँध निर्माणपछि मन्दिरलाई सुरक्षित स्थानमा सारियो

सन् १९६० को दशकमा अस्वान उच्च बाँध निर्माणपछि जलाशयको पानीले मन्दिर डुबानमा पर्न सक्ने जोखिम बढेको थियो। त्यसपछि पुरातत्त्वविद् र इन्जिनियरहरूले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको ठूलो संरक्षण परियोजनामार्फत मन्दिरलाई सुरक्षित स्थानमा सारेका थिए।

स्थानान्तरणका क्रममा मन्दिरको मूल संरचना जोगाउनुका साथै सूर्यसँगको यसको विशेष पङ्क्तिबद्धता कायम राख्न ध्यान दिइएको थियो। यही कारण हजारौँ वर्षअघि निर्माण गरिएको मन्दिरमा आज पनि वर्षमा दुई पटक सूर्यको किरण भित्री कक्षसम्म पुग्ने दृश्य अवलोकन गर्न सकिन्छ।

रामसेस द्वितीयको महान् मन्दिर प्राचीन इजिप्टको वास्तुकला, धार्मिक आस्था र खगोलीय ज्ञानको महत्त्वपूर्ण उदाहरण हो। यसले प्राचीन सभ्यताले सूर्यको गति र दिशालाई ध्यानमा राखेर निर्माण संरचना तयार पार्न सक्ने उच्च ज्ञान हासिल गरेको तथ्यलाई समेत उजागर गर्छ।